Overname kerncentrale Borssele en sterkere economische groei

Vandaag Helder. Nieuws in makkelijk Nederlands. Het is donderdag, vierentwintig september. Dit is wat je vandaag moet weten. De Staat heeft een akkoord bereikt met de provincie Zeeland en Zeeuwse gemeenten over de kerncentrale in Borssele. Na goedkeuring door het parlement en de huidige aandeelhouders koopt de Staat voor 115,7 miljoen euro 70 procent van exploitant EPZ. De overige 30 procent blijft van RWE. Het Rijk wil EPZ ook 119 miljoen euro geven om het bedrijf financieel stabiel te houden. In totaal is daarvoor 234,7 miljoen euro gepland. Borssele is de enige werkende kerncentrale van Nederland. De centrale komt uit 1973 en moest volgens de wet in 2033 sluiten. Dat jaartal is deze week uit de Kernenergiewet gehaald. Volgens het kabinet kan de overname helpen om de centrale langer open te houden. Het kabinet wil zo zorgen voor een stabiele energievoorziening met weinig CO twee en kennis over kernenergie behouden. Of de centrale na 2033 echt openblijft, is nog niet zeker. De aandeelhouders moeten eerst besluiten over de nodige investering. Ook moet EPZ een vergunning aanvragen, waarna de ANVS de veiligheid beoordeelt. De kosten en voorwaarden zijn nog niet vastgesteld. Het CBS heeft de economische groei in het tweede kwartaal naar boven aangepast. De economie groeide niet met 0,4, maar met 0,6 procent ten opzichte van het kwartaal ervoor. Vooral de export van diensten en de uitgaven van huishoudens waren hoger dan eerst geraamd. Vergeleken met het tweede kwartaal van 2025 was de economie 1,6 procent groter. Het beschikbare inkomen van huishoudens was na correctie voor prijsstijgingen 0,7 procent hoger dan een jaar eerder. Dat kwam door hogere cao-lonen, meer banen en hogere uitkeringen. Er waren 15.000 banen meer dan in het eerste kwartaal, terwijl het CBS bij de eerste raming nog uitging van 8.000 minder banen. De brutowinst van bedrijven buiten de financiële sector steeg in een jaar met 5,1 miljard euro tot 93,2 miljard euro. De cijfers zijn voorlopig en kunnen nog worden aangepast. De gemiddelde stijging van de inkomens laat bovendien niet zien hoeveel afzonderlijke huishoudens meer of minder te besteden kregen. Het CPB heeft berekend wat er gebeurt als de maximale duur van de WW van 24 naar 12 maanden gaat. Op lange termijn groeit de werkgelegenheid dan volgens het CPB met ongeveer 0,1 procent. Dat zijn 8.000 voltijdbanen. Het kabinet wil de kortere WW op 1 januari 2029 laten ingaan. Vooral mensen die lang hebben gewerkt, kunnen hierdoor een deel van de maximale duur van hun uitkering verliezen. Het plan raakt ongeveer 195.000 mensen die nu WW krijgen. Het verwachte effect op de werkgelegenheid is klein, onder meer omdat veel werklozen nu al minder dan twaalf maanden WW krijgen. Het CPB verwacht dat mensen met een kortere WW eerder en actiever naar werk zoeken. Ook bespaart de overheid volgens het CPB geld als de WW korter of lager wordt. Een hogere of lagere uitkering in de eerste twee maanden heeft bijna geen effect op de werkgelegenheid. De uitkomsten komen uit een model en zijn geen gemeten effecten. Het kabinet moet het plan nog uitwerken in een wet en aan het parlement voorleggen. De precieze vorm en de steun van het parlement zijn daarom nog niet zeker. De Raad van State heeft de bezwaren tegen een militair radarstation in Herwijnen afgewezen. Omwonenden, een actiegroep en de gemeente West Betuwe waren tegen het plan. Door de uitspraak is het plan van het Rijk definitief en kan Defensie doorgaan met de bouw van het SMART-L-radarstation. Herwijnen is al sinds 2012 in beeld als locatie. In 2018 weigerde de voormalige gemeente Lingewaal een bestemmingsplan vast te stellen. Daarna maakte het Rijk zelf een plan. Volgens de rechter heeft het Rijk de locatie, andere mogelijke locaties en de gevolgen voor de gezondheid goed genoeg onderzocht. Ook is voldoende uitgelegd dat de radar geen onaanvaardbaar risico voor de gezondheid vormt. Defensie zegt dat goede bewaking van het luchtruim dringend nodig is door de slechtere veiligheidssituatie. Als het station in gebruik is, kan het helpen om vliegtuigen, raketten en drones in heel Nederland beter te ontdekken. Wanneer het station klaar is en in gebruik wordt genomen, is nog niet bekend. Ook is nog onzeker hoeveel last omwonenden tijdens de bouw en het gebruik zullen ervaren. Het kabinet adviseert huishoudens voorlopig niet om voor acht dagen voedsel op te slaan. Staatssecretaris Erkens zei dat tijdens het eerste aparte Kamerdebat over voedselzekerheid. Het officiële advies blijft een noodvoorraad voor drie dagen. Onderzoekers hadden eerder deze maand acht dagen geadviseerd. Zij wezen op problemen die kunnen ontstaan met de aanvoer van onder meer plantaardige olie, kunstmest en veevoer. Volgens Erkens is een voorraad voor acht dagen moeilijk voor mensen met weinig ruimte. Ook volgen veel huishoudens het advies voor drie dagen al niet. Het kabinet gaat eerst met supermarkten en distributiebedrijven overleggen over extra voorraden en over wie na de eerste drie dagen verantwoordelijk is. Het is nog niet duidelijk hoeveel bedrijven kunnen of willen bewaren en wie daarvoor betaalt. Erkens wil in 2027 met een breder plan komen om het voedselsysteem beter bestand te maken tegen een crisis. Daarna kan het advies voor huishoudens alsnog veranderen. De Sociaal-Economische Raad, de SER, adviseert om nieuwkomers vanaf hun aankomst te helpen bij het vinden van passend en vast werk. Gemeenten moeten daarvoor volgens de raad een wettelijke taak en vaste financiering krijgen. Ook moeten taallessen en inburgering beter rond het werk worden georganiseerd. Volgens cijfers van het CBS heeft 57 procent van de statushouders na acht jaar betaald werk. Gemiddeld is dat in Nederland 73 procent. Lange wachttijden, veel verhuizingen en onzekerheid over huisvesting maken werken volgens de SER moeilijker. De raad denkt dat sneller passend werk kan helpen bij de integratie en bij personeelstekorten, bijvoorbeeld in de zorg en techniek. De SER heeft werkgevers en werknemers gevraagd om hierover afspraken te maken in sectoren met grote tekorten. Gemeenten willen de voorgestelde rol uitvoeren, zegt de VNG, maar alleen als die rol in de wet komt en het Rijk ervoor betaalt. Het kabinet gaat nu bekijken welke adviezen het overneemt. Ook werkt het aan een plan waarmee nieuwkomers overdag kunnen werken en de inburgeringslessen daaromheen kunnen volgen. Verder moeten de Tweede en Eerste Kamer nog beslissen over een voorstel om kansrijke asielzoekers al na drie maanden te laten werken, in plaats van na zes maanden. Hoeveel geld en personeel gemeenten nodig hebben, is nog niet vastgesteld. Dit was Vandaag Helder. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.