Onbehandelde politieaangiften en nieuw toezicht aan de binnengrenzen

Vandaag Helder. Nieuws in makkelijk Nederlands. Het is vrijdag, vijfentwintig september. Dit is wat je vandaag moet weten. Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel heeft in de Tweede Kamer zijn excuses aangeboden. Hij had onduidelijkheid veroorzaakt over ruim 10.000 aangiften van ernstige misdrijven die niet zijn behandeld. Van Weel zei dat hij de Kamer niet heeft misleid. Wel gaf hij toe dat zijn eerdere uitleg over aangiften, meldingen en mogelijkheden voor onderzoek te stellig was. Volgens de methode van de Algemene Rekenkamer behandelde de politie in 2024 ruim 10.000 van ongeveer 42.000 ernstige zaken niet. Ongeveer 7.000 zaken werden direct afgewezen. Nog eens 3.000 onderzoeken stopten te vroeg, omdat de politie of het Openbaar Ministerie niet genoeg capaciteit had. Er is nog discussie over de precieze cijfers en over de gebruikte methode. Ook is bij een deel van de registraties niet duidelijk of het ging om een aangifte, een melding of een zaak zonder genoeg informatie voor onderzoek. De Kamer gaat verder met het debat en kan daarna moties indienen. Het ministerie, de politie, het Openbaar Ministerie en de Rekenkamer gaan hun methoden en cijfers verder vergelijken. De tijdelijke controles aan de Nederlandse grenzen met België en Duitsland stoppen op 30 september. Het kabinet heeft dat bekendgemaakt. Vanaf 1 oktober krijgt de Koninklijke Marechaussee meer ruimte om binnen het gewone Mobiel Toezicht Veiligheid te controleren op illegale migratie en mensensmokkel. De marechaussee mag dan in een groter grensgebied en meer uren per dag controles uitvoeren, op basis van informatie en risico's. Voor controles van vliegtuigen en treinen komen limieten die kunnen meegroeien met het aantal passagiers. Volgens het kabinet blijft het aantal beschikbare medewerkers gelijk. Nederland begon eind 2024 met tijdelijke controles aan de binnengrenzen van het Schengengebied. Volgens het kabinet kregen tussen december 2024 en maart 2026 zeshonderd vreemdelingen geen toegang tot Nederland en werden 270 personen aangehouden. Het kabinet verwacht dat de flexibelere controles moeilijker te ontwijken zijn voor mensensmokkelaars. Bewoners, grenswerkers en vervoerders kunnen ermee te maken krijgen, maar het kabinet wil de hinder voor het gewone grensverkeer beperken. Het is nog niet bekend hoe vaak en waar de extra mogelijkheden echt worden gebruikt. Ook zijn er nog geen resultaten om het nieuwe toezicht met de tijdelijke grenscontroles te vergelijken. Minister Hans Vijlbrief geeft gemeenten voortaan elk jaar 20 miljoen euro om schulden eerder te herkennen. Gemeenten, verhuurders, nutsbedrijven en zorgverzekeraars hebben ook afgesproken sneller en persoonlijker contact te zoeken met huishoudens die rekeningen niet op tijd betalen. Gemeenten krijgen jaarlijks ongeveer één miljoen signalen over betalingsachterstanden. In 2025 probeerden zij op ongeveer 814.000 adressen contact te krijgen, maar dat lukte bij slechts ongeveer één op de vijf adressen. Uit onderzoek bleek dat de signalen en het bereik niet goed genoeg waren. Ook was het geld tijdelijk, waardoor gemeenten moeilijk vast personeel konden aannemen. Met het vaste bedrag kunnen zij extra personeel inzetten, bellen en huisbezoeken doen. De betrokken partijen willen zo ongeveer twee keer zoveel huishoudens met beginnende schulden bereiken. Volgens hen kan vroege hulp voorkomen dat kleine achterstanden problematische schulden worden. Het is nog niet duidelijk hoe het geld wordt verdeeld en hoeveel extra huishoudens de hulp echt zullen aannemen. Zeven Nederlandse organisaties hebben samen gewaarschuwd dat AI cyberaanvallen sneller en makkelijker kan maken. Het gaat om de AIVD, MIVD, NCTV, NCSC, politie, het Openbaar Ministerie en CIO Rijk. Volgens hen kan AI delen van een aanval automatisch uitvoeren, sneller zwakke plekken vinden en phishing efficiënter maken. Aanvallers kunnen daardoor ook meer aanvallen tegelijk uitvoeren. De diensten zeggen dat systemen mogelijk lange tijd niet werken na een aanval. Ook kunnen persoonsgegevens worden gestolen en kan financiële schade ontstaan. De politie en het Openbaar Ministerie schatten eerder dat in 2025 ongeveer 2,5 miljoen Nederlanders slachtoffer waren van cybercriminaliteit of andere online criminaliteit. De zeven organisaties roepen bestuurders van publieke en private organisaties op om cybersecurity belangrijk te maken voor de hele organisatie. Zij adviseren om de basisbeveiliging te controleren, zwakke plekken op te lossen en meer geld, mensen en aandacht aan bescherming te besteden. De waarschuwing gaat niet over een specifieke nieuwe aanval. Er is ook geen landelijke golf van aanvallen gemeten. Het is nog niet bekend hoeveel extra aanvallen AI veroorzaakt en hoe snel de dreiging zal toenemen. AI kan ook helpen bij de verdediging, maar het totale effect op de cyberveiligheid in Nederland is niet berekend. De DigiD-app is nu ook beschikbaar voor computers met Windows 11 of nieuwer en macOS 15 of nieuwer. De app was eerder vooral bedoeld voor smartphones en tablets. De uitbreiding moet digitale overheidsdiensten toegankelijker maken voor mensen zonder smartphone en voor mensen die mobiele apparaten moeilijk kunnen bedienen. Gebruikers activeren de app op hun computer en loggen daarna in met een persoonlijke pincode. Een koppelcode of QR-code is op dezelfde computer niet nodig. De app werkt alleen op de computer waarop hij is geactiveerd. De controle van de identiteit via de chip in een identiteitsbewijs werkt niet direct in de computerapp. Mogelijk kan een deel van de ongeveer één miljoen inwoners zonder smartphone nu zelfstandiger online zaken met de overheid regelen. Mensen met een oudere computer of met deze identiteitscontrole blijven mogelijk afhankelijk van een ander apparaat of van hulp. Het is nog niet bekend hoeveel mensen een geschikte computer hebben en hoeveel mensen de nieuwe versie echt gaan gebruiken. Dit was Vandaag Helder. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.