Nederlandse diplomaten in Ramallah en Citrix-storing bij zorg en overheid

Vandaag Helder. Nieuws in makkelijk Nederlands. Het is maandag, achtentwintig september. Dit is wat je vandaag moet weten. Israël heeft de diplomatieke status van Nederlandse vertegenwoordigers in Ramallah ingetrokken. Zij moeten hun Israëlische documenten binnen zeven dagen inleveren. Daarna verliezen zij de rechten en bescherming die Israël aan diplomaten geeft. Volgens de Israëlische minister Gideon Sa'ar is dit een reactie op Nederlandse maatregelen tegen illegale nederzettingen. Sinds 22 september verbiedt Nederland de handel in goederen uit illegale nederzettingen in bezet Palestijns en Syrisch gebied. Door het besluit kan Nederland zijn vertegenwoordiging bij de Palestijnse Autoriteit niet onder dezelfde voorwaarden voortzetten vanuit gebied dat Israël controleert. Het is nog niet bekend hoeveel diplomaten het besluit raakt en wat het precies betekent voor hun werk en voor consulaire hulp. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken onderzoekt de gevolgen en bepaalt nog zijn officiële reactie. De patiëntenportalen van onder meer Amphia en het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis waren zondag tijdelijk niet bereikbaar. Patiënten konden daardoor geen afspraken, uitslagen of andere gegevens in hun dossier bekijken. Ook de Rijksoverheid haalde Citrix-systemen voor de zekerheid van het internet. Daardoor konden sommige ambtenaren niet op afstand inloggen en waren enkele andere programma's niet bereikbaar. De maatregelen waren nodig door ernstige beveiligingsproblemen in Citrix NetScaler. Het NCSC gaf zondagmiddag advies over acht problemen waarvoor updates beschikbaar zijn. Bij twee daarvan is misbruik gezien. Daarom onderzoeken organisaties of iemand vóór de updates hun systemen is binnengedrongen. Er is geen bewijs gemeld dat gegevens van patiënten bij deze ziekenhuizen zijn gestolen. Volgens de ziekenhuizen ging de gewone zorg door. Frisius MC meldde zondag dat alle digitale diensten na het installeren van updates weer bereikbaar waren. Bij Amphia, het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis en de Rijksoverheid was nog niet duidelijk wanneer alle diensten van buitenaf weer beschikbaar zouden zijn. Ook is niet bekend hoeveel Nederlandse organisaties zijn getroffen. Bij Keulen daalde het water in de Rijn zondagmiddag tot een nieuw plaatselijk laagterecord van 42 centimeter. Bij Lobith stroomde ongeveer 590 kubieke meter water per seconde door de rivier. Rijkswaterstaat waarschuwt voor lage waterstanden. De afvoer kan de komende dagen dalen tot ongeveer 570 kubieke meter per seconde. Na regen eind augustus en begin september was er even meer water, maar daarna viel enkele weken weinig regen in Zwitserland en Zuid-Duitsland. Daardoor stroomt er opnieuw minder water door de Rijn. Vrachtschepen kunnen nu maar een deel van hun normale lading meenemen. Op delen van de IJssel mogen schepen alleen in één richting varen, waardoor ze soms ongeveer 200 kilometer moeten omvaren. Bij Keulen liep een Nederlands riviercruiseschip tijdelijk vast, maar later kon het verder varen. Als het lage water lang duurt, kan er nog minder vracht worden vervoerd en kunnen de vervoerskosten stijgen. Hoe lang deze situatie duurt, hangt af van de regen rond de rivier. Ook is nog niet duidelijk hoe groot de economische schade voor de Nederlandse binnenvaart wordt. Lisa Vliegenthart, Kamerlid voor Pro, dient maandag een eigen wetsvoorstel over abortus in. Zij wil abortus uit het Wetboek van Strafrecht halen en de regels in zorgwetten zetten. De bestaande eisen voor zorgvuldigheid moeten volgens haar blijven gelden. Abortus is nu strafbaar, behalve als aan de voorwaarden van de Wet afbreking zwangerschap wordt voldaan. Pro vindt dat abortus medische zorg is en dat de plaats in het strafrecht zorgt voor stigma en juridische problemen. De Raad van State gaat eerst advies geven. Daarna bespreekt de Tweede Kamer het voorstel. Pro denkt dat een kleine meerderheid mogelijk is, met steun van onder meer D66 en kleinere oppositiepartijen. Maar de VVD wacht op het voorstel en het advies, terwijl het CDA tegen soepelere regels voor abortus is. Daarom is nog niet zeker of het voorstel genoeg steun krijgt. Volgens nieuwe schattingen van VeiligheidNL kwamen in 2025 ongeveer 124.000 mensen van 65 jaar en ouder na een val op de spoedeisende hulp. Dat waren er ongeveer 5.000 meer dan in 2024. De meeste patiënten hadden ernstig letsel. In tien jaar steeg het aantal valongevallen met ernstig letsel met 16 procent. De stijging was het grootst bij mensen van 65 tot en met 74 jaar. Elk jaar valt naar schatting een derde van de Nederlanders van 65 jaar en ouder. Dat zijn ongeveer één miljoen mensen. Zij kunnen bijvoorbeeld een pols of heup breken, of hersenletsel krijgen. Volgens het ministerie van Volksgezondheid kan ernstig letsel na een val het begin zijn van het verlies van zelfstandigheid. Een duidelijke verklaring voor de stijging is er niet. De cijfers zijn schattingen voor heel Nederland en geen volledige telling van alle valincidenten. VeiligheidNL waarschuwt dat het aantal verwondingen en de druk op de zorg verder kunnen toenemen, doordat er meer ouderen komen en zij gemiddeld ouder worden. Tijdens de Valpreventieweek organiseren gemeenten en zorgorganisaties activiteiten om vallen te voorkomen. Dit was Vandaag Helder. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.