Diplomatieke ruzie met Israël en crisis in jeugdgevangenissen

Vandaag Helder. Nieuws in makkelijk Nederlands. Het is dinsdag, negenentwintig september. Dit is wat je vandaag moet weten. Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken heeft de Israëlische ambassadeur naar het ministerie geroepen. Hij wil uitleg over het besluit van Israël om medewerkers van de Nederlandse missie in Ramallah hun diplomatieke status af te nemen. Ook wil hij de gevolgen bespreken. Israël maakte dit besluit op 27 september bekend. Het land zegt dat dit een reactie is op maatregelen van Nederland. Nederland verbood op 22 september de invoer, aankoop en verkoop van goederen uit onrechtmatige Israëlische nederzettingen in bezet gebied. Volgens Israël moeten de betrokken medewerkers binnen zeven dagen vertrekken. Het is niet bekend om hoeveel medewerkers het gaat en welk werk hierdoor precies wordt geraakt. De Nederlandse vertegenwoordiging kan door het verlies van de diplomatieke status mogelijk minder goed werken op de Westelijke Jordaanoever. De uitkomst van het gesprek met de ambassadeur is nog niet bekend. Drie landelijke inspecties hebben op 28 september een dringende brief gestuurd aan de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. Zij eisen snel een actieplan voor de zes justitiële jeugdinrichtingen. Daar zijn al jaren te weinig medewerkers en plaatsen. Noodmaatregelen zijn volgens de inspecties nu normaal geworden. Ongeveer 450 jongeren verblijven in deze instellingen. Door het personeelstekort krijgen zij minder zorg, behandeling en onderwijs. Ook zijn de dagprogramma's korter. Jongeren zitten volgens de inspecties te veel op hun kamer en zijn niet altijd lang genoeg in een groep, terwijl dat volgens de wet wel moet. De veiligheid van jongeren en medewerkers staat daardoor ernstig onder druk. De inspecties waarschuwen dat nog minder zorg en activiteiten de behandeling en de terugkeer in de samenleving kunnen schaden. Het kan dan moeilijker worden om te voorkomen dat jongeren opnieuw een misdaad plegen. Naast het snelle actieplan moet de staatssecretaris volgens de inspecties begin 2027 met een plan voor de toekomst komen. Een reactie van het kabinet en het bedrag voor maatregelen op korte termijn waren nog niet bekend. De Autoriteit Consument en Markt, de ACM, heeft op 28 september een eerste versie van een rapport over de prijzen van vliegtickets gepubliceerd. Volgens de toezichthouder zorgen wisselende prijzen voor veel onzekerheid en verkeerde ideeën. Uit het onderzoek blijkt dat reizigers gemiddeld dertig tot vijfendertig verschillende prijzen betalen voor een stoel op dezelfde vlucht. Van de mensen die een ticket kochten, vindt 64 procent het gebruik van prijsalgoritmen oneerlijk. Ook vindt 23 procent het moeilijk om vliegtickets te vergelijken. Zulke algoritmen passen prijzen bijvoorbeeld aan op basis van vraag, aanbod en prijzen van concurrenten. De ACM verwacht dat bedrijven door AI en beschikbare gegevens vaker computergestuurde prijzen gaan gebruiken. Mogelijk passen zij prijzen ook aan een individuele klant aan, maar het onderzoek bewijst niet dat dit nu vaak gebeurt. De ACM vraagt bedrijven daarom duidelijker uit te leggen wat hun prijzen wel en niet beïnvloedt. Consumenten, bedrijven en deskundigen kunnen tot 9 november reageren. De conclusies kunnen daarna nog veranderen. De ACM verwacht het definitieve rapport eind 2026 te publiceren en heeft nog geen bindende nieuwe regels aangekondigd. De politie heeft op 28 september bevestigd dat eerder die maand een 24-jarige Amsterdammer is aangehouden. Hij is mogelijk betrokken bij de hackersgroep ShinyHunters. De arrestatie is onderdeel van een lopend politieonderzoek. Bij een aanval op Odido in februari werden gegevens van miljoenen klanten gestolen. ShinyHunters zegt verantwoordelijk te zijn voor die aanval en wordt ook in verband gebracht met aanvallen op andere organisaties. De man zit vast en moet op 29 september voor de raadkamer van de rechtbank Rotterdam verschijnen. Die beslist of hij langer vast blijft zitten. De politie heeft niet gezegd van welke concrete strafbare feiten hij wordt verdacht en heeft nog geen bewijs openbaar gemaakt. Ook heeft de politie zijn identiteit niet bevestigd. Een verdenking betekent niet dat de man schuldig is. De politie wil later meer informatie over het onderzoek geven. De Nationale ombudsman heeft het kabinet en gemeenten dringend gevraagd om de positie van Sinti, Roma en reizigers te verbeteren. Volgens hem is er schokkend weinig vooruitgang. Deze groepen ervaren discriminatie bij onder meer werk, onderwijs, verzekeringen, hypotheken en huisvesting. Vooral het tekort aan standplaatsen voor woonwagens is groot. In drie jaar kwamen er maar 99 plaatsen bij. Het geschatte tekort ligt tussen de 4.000 en 8.000 plaatsen. De ombudsman stelde negen jaar geleden al vast dat de overheid te weinig rekening hield met hun mensenrechten. Hij wil dat verschillende ministers samen discriminatie en negatieve beelden aanpakken. Ook vraagt hij gemeenten om genoeg standplaatsen te maken en wil hij dat het kabinet de groepen erkent als nationale minderheid. Dat kan hun cultuur en rechten beter beschermen. Het kabinet heeft nog niet inhoudelijk op de adviezen gereageerd. Amsterdam gaat door met een proef die asielzoekers sneller naar werk begeleidt. De gemeente publiceerde op 28 september een evaluatie en zegt dat het belangrijkste doel is bereikt. Van de 1.017 deelnemers vonden 332 asielzoekers betaald werk. Nog eens 312 deelnemers zetten volgens de evaluatie een concrete stap naar werk, bijvoorbeeld met een sollicitatiegesprek. De proef begon in februari 2025. De gemeente, het COA en het UWV hielpen bewoners van drie opvanglocaties om werkgevers te vinden. De proef loopt tot eind 2026. Daarna maakt Amsterdam de aanpak vier jaar lang onderdeel van het gewone beleid. Hiervoor reserveert de gemeente 1,5 miljoen euro per jaar. De evaluatie is in opdracht van de gemeente uitgevoerd en er was geen controlegroep. Ook is niet bekend hoeveel deelnemers hun werk houden als de begeleiding stopt. Het is nog niet besloten om de aanpak in heel Nederland te gebruiken. Dit was Vandaag Helder. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.