Weerstand tegen plan voor box 3 en ruimer toezicht aan de grens

Vandaag Helder. Nieuws in makkelijk Nederlands. Het is donderdag, één oktober. Dit is wat je vandaag moet weten. Veel partijen in de Tweede Kamer zijn tegen het plan om kleinere spaarders en beleggers meer belasting te laten betalen in box 3. Ook de coalitiepartijen D66, VVD en CDA vinden dit deel van het plan ongelukkig. Zij willen samen naar een andere manier zoeken om het plan te betalen. JA21, ChristenUnie, SGP en Pro waren tegen het voorstel. Het minderheidskabinet heeft steun van oppositiepartijen nodig voor het Belastingplan en de begroting. Zonder veranderingen krijgt het Belastingplan waarschijnlijk geen meerderheid. Er is nog geen duidelijk alternatief en over andere belastingen of bezuinigingen is niets besloten. Minister Heinen en staatssecretaris Eerenberg beantwoorden op 1 oktober vragen van de Kamer. Vanaf medio oktober bespreekt de Kamer het Belastingplan verder. Pas na die gesprekken en de goedkeuring door het parlement wordt duidelijk wat de gevolgen zijn voor mensen die belasting betalen. De tijdelijke controles aan de Nederlandse grenzen met België en Duitsland zijn beëindigd. Dat geldt ook voor controles op geselecteerde vluchten binnen het Schengengebied. De wettelijke periode liep op 30 september af. Tegelijk zijn ruimere regels voor het gewone Mobiel Toezicht Veiligheid ingegaan. De marechaussee mag daardoor bijvoorbeeld langer op dezelfde weg controleren en alle passagiers van een geselecteerde trein of vlucht controleren. Reizigers kunnen dus nog steeds worden gecontroleerd, maar niet meer volgens de tijdelijke speciale regels. De tijdelijke controles begonnen op 9 december 2024. In vijftien maanden werden ruim 160.000 mensen gecontroleerd en mochten ongeveer 600 mensen Nederland bij de landgrenzen niet in. Volgens het kabinet kan het ruimere toezicht gerichter worden ingezet tegen illegaal verblijf, mensensmokkel en andere criminaliteit over de grens. Het is nog niet duidelijk welk effect dit heeft. Actuele informatie over risico’s bepaalt waar en hoe vaak controles plaatsvinden. Duitsland houdt zijn eigen tijdelijke grenscontroles voorlopig, ten minste tot maart 2027. Vanaf 1 oktober gelden strengere regels voor fysiek geweld tegen mensen met een publieke functie. Voor het Openbaar Ministerie is een gevangenisstraf zonder voorwaarden voortaan het uitgangspunt bij de strafeis. Het gaat onder anderen om politieagenten, zorgmedewerkers, brandweerlieden, leraren en journalisten. De politie en het Openbaar Ministerie hebben ook nieuwe landelijke afspraken over het herkennen en registreren van deze zaken en over aangiftes. Aanleiding zijn zorgen over agressie en eerdere moties van de Tweede Kamer. Eerder werden de mogelijkheden om een zwaardere straf te eisen niet altijd gebruikt. De nieuwe aanpak kan leiden tot hogere strafeisen, maar de omstandigheden van elke zaak blijven belangrijk. Rechters bepalen zelf welke straf zij opleggen. De politie en het Openbaar Ministerie werken ook aan digitale aangifte. Het is nog niet bekend wanneer dat mogelijk wordt. Uit nieuw internationaal onderzoek blijkt dat van veel Nederlandse datacentra geen aparte cijfers openbaar zijn over hun gebruik van stroom en water. Volgens de branche zijn er 186 grotere commerciële datacentra. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland heeft gegevens over 104 locaties, maar van slechts 44 grotere datacentra zijn openbare cijfers over stroom beschikbaar. Voor water gaat het om 47 centra. De aantallen komen uit verschillende bronnen en de definities verschillen. Ook heeft niet elk datacentrum dezelfde plicht. Centra vanaf 500 kilowatt moeten volgens Europese regels elk jaar gegevens doorgeven, onder meer over energie en water. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland controleert dit. Volgens de onderzoekers ontbreken gegevens doordat bedrijven niet alles doorgeven, soms informatie geheim mogen houden en Europa vooral cijfers over groepen datacentra publiceert. Daardoor is het totale gebruik van stroom en water niet precies bekend. Dat kan het moeilijker maken om de gevolgen van nieuwe datacentra voor het volle stroomnet en de watervoorziening te beoordelen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek gebruikten datacentra in 2024 5,1 miljard kilowattuur, 4,6 procent van het Nederlandse elektriciteitsverbruik. Lighthouse Reports heeft een klacht ingediend over de beperkte openbaarheid in Europa. Het Aarhus-comité beoordeelt waarschijnlijk in november of het de klacht kan behandelen. Er is nog geen inhoudelijk oordeel. De productie van langwerkende dexamfetamine voor het landelijke REDUCE-onderzoek is voorlopig gestopt. Daardoor ligt het onderzoek stil, terwijl de eerste patiënten al met de behandeling waren begonnen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de IGJ, heeft zorgen over de kwaliteit van het medicijn en houdt toezicht op de productie. Wat de precieze problemen zijn en om welk ziekenhuis het gaat, is niet bekendgemaakt. GGD Amsterdam en andere zorg- en onderzoekspartijen bereiden het onderzoek al twaalf jaar voor. Ze onderzoeken of het medicijn veilig is en goed werkt bij een ernstige verslaving aan crack of cocaïne. Amsterdam heeft minister Hermans van Volksgezondheid gevraagd om de betrokken partijen snel bij elkaar te brengen en te helpen met landelijke regels voor het voorschrijven en beoordelen van het medicijn. De IGJ maakt haar toezicht op de productie nog af. Het onderzoek kan weer beginnen als de productie en het gebruik veilig en verantwoord kunnen worden geregeld. Of en wanneer dat lukt, is nog onbekend. Dit was Vandaag Helder. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.