Tijdnood bij nieuwe box 3 en Langere wachtlijst voor het stroomnet

Vandaag Helder. Nieuws in makkelijk Nederlands. Het is dinsdag, zes oktober. Dit is wat je vandaag moet weten. De Raad van State heeft op 5 oktober laten weten dat zijn advies over box 3 niet klaar is voor het debat in de Tweede Kamer op 12 oktober. Het advies wordt op zijn vroegst op 19 oktober verwacht. Ook 26 oktober is mogelijk. Het kabinet wil vanaf 2028 belasting heffen over het werkelijke rendement op vermogen. Meestal wordt de belasting dan betaald als spaarders en beleggers hun winst krijgen bij de verkoop. De wetswijziging is pas op 2 oktober voor advies verstuurd. Daardoor hebben het parlement, de banken en de Belastingdienst weinig tijd voor de voorbereiding. Banken zeggen dat zij hun systemen niet op tijd kunnen aanpassen voor vooraf ingevulde aangiften. Zonder die gegevens kan de aangifte moeilijker worden en ook lastiger te controleren zijn. Volgens minister Heinen kan de invoering daarom worden uitgesteld tot 2029. Bij uitstel blijft het huidige systeem minstens een jaar langer bestaan. Volgens het ministerie kost ieder jaar uitstel de overheid ongeveer 3,5 miljard euro. Het advies van de Raad van State is nog niet openbaar en kan nog leiden tot veranderingen in het voorstel. Banken en de Belastingdienst bespreken ondertussen of zij tijdelijk op een andere manier gegevens kunnen leveren. De wachtlijst voor extra ruimte op het stroomnet is gegroeid. Netbeheer Nederland meldde op 5 oktober dat er in de eerste helft van 2026 344 aanvragen bij kwamen. Op 30 juni wachtten daardoor 15.498 aanvragen van bedrijven en organisaties op ruimte om stroom af te nemen. In grote delen van Nederland is het stroomnet vol. Er is steeds meer elektriciteit nodig, en de vraag groeit sneller dan de beschikbare ruimte. Dit kan de bouw van woningen, verduurzaming en uitbreiding van bedrijven blijven vertragen. Netbeheerders breiden het net uit en sluiten meer flexibele contracten. Zij hadden 769 van zulke contracten, samen goed voor ongeveer 4,4 gigawatt aan flexibel vermogen. Volgens Netbeheer Nederland kan dit plaatselijk ruimte maken voor nieuwe aansluitingen, maar hoeveel ruimte vrijkomt, verschilt per plaats en moment. Ook is niet voor alle regio's bekend wanneer wachtende aanvragers capaciteit krijgen. Follow the Money meldde op 5 oktober dat bij zestien Nederlandse bruggen kwetsbaar staal is gevonden. Volgens het onderzoeksplatform zijn bij geen van deze bruggen alle geadviseerde maatregelen uitgevoerd. Rijkswaterstaat zegt dat de risico's wel voldoende onder controle zijn en dat maatregelen al zijn uitgevoerd of nog worden uitgevoerd. Het gaat om staaldraden die door waterstofverbrossing kunnen breken. Deskundigen zeggen dat dit soms kan gebeuren zonder dat vooraf iets te zien is. Het is niet openbaar vastgesteld dat de zestien bruggen nu onvoldoende veilig zijn. Mogelijk hebben meer bruggen hetzelfde soort staal, maar het aantal is onbekend. De vaste Kamercommissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft het kabinet gevraagd om binnen twee dagen te reageren. Rijkswaterstaat gaat door met inspecties, onderzoek en nieuwe berekeningen. Waar dat nodig is, worden bruggen extra gecontroleerd of versterkt. AD en EenVandaag hebben op 5 oktober verklaringen van medewerkers en interne documenten van UWV gepubliceerd. Medewerkers zeggen dat er racisme en discriminatie op het werk zijn. Ook zijn er signalen dat cliënten met een migratieachtergrond mogelijk vaker of hogere boetes krijgen. Dit is nog niet bewezen. Volgens minister Vijlbrief is een gelekte interne analyse hierover niet betrouwbaar, omdat mensen op hun achternaam zijn gekozen en de aantallen klein waren. UWV controleert mensen met een uitkering en kan geld terugvragen en boetes geven. Een oude werkinstructie noemde het land van herkomst, terwijl dat kenmerk verwijderd had moeten zijn. Dat en twijfels van medewerkers over de objectiviteit van besluiten waren aanleiding voor onderzoek. Bestuursvoorzitter Henk Wierenga heeft excuses aangeboden aan mensen die binnen UWV racisme of discriminatie hebben meegemaakt. De minister heeft UWV opdracht gegeven de signalen grondig te onderzoeken en zo nodig maatregelen te nemen. KPMG doet al onafhankelijk onderzoek en gaat ook cijfers onderzoeken met gegevens van het CBS. Het eerste deel wordt op 1 december verwacht. Een onafhankelijke commissie praat in oktober en november met medewerkers over de cultuur binnen UWV. Ook spreekt de minister binnenkort met het bestuur. Het onderzoek moet vaststellen of cliënten echt ongelijk zijn behandeld en hoe vaak en hoe lang mogelijk discriminerend gedrag voorkwam. Het kabinet heeft op 5 oktober een plan gepresenteerd om kinderen online beter te beschermen. Het wil dat leerlingen vanaf 1 januari 2027 hun telefoon de hele schooldag thuislaten of in een kluis leggen, ook tijdens de pauzes. Nu geldt alleen de afspraak dat telefoons tijdens de les niet worden gebruikt voor andere zaken dan onderwijs. Scholen bepalen zelf hun beleid. De nieuwe norm heet Thuis of in de Kluis. Het is een dringende afspraak met de onderwijssector en geen verbod in de wet. De staatssecretaris van Onderwijs en de scholen moeten de uitvoering, uitzonderingen en controle nog uitwerken. Daarom is niet zeker dat elke school de norm meteen volledig toepast. Volgens eerste onderzoeken kan zo'n telefoonbeleid zorgen voor minder afleiding, een betere concentratie en meer contact tussen leerlingen. Het kabinet laat ook onderzoek doen naar de rechten van kinderen bij onder meer YouTube, Roblox, ChatGPT, Instagram en TikTok. Mogelijke Europese regels kunnen verslavende technieken beperken en een minimumleeftijd voor sociale media invoeren, maar Europa moet daar nog over besluiten. Op 1 januari 2026 hadden 144.500 mensen een studieschuld van minstens 50.000 euro. Dat waren er ongeveer twee keer zoveel als zes jaar eerder. Bijna 5.000 mensen hadden minstens 100.000 euro schuld. Tegelijk daalde de totale studieschuld voor het eerst, tot ongeveer 28 miljard euro. Volgens het CBS komt de sterke stijging van hoge schulden vooral door studenten uit de tijd van het leenstelsel. Sinds de basisbeurs in 2023 terugkwam, lenen minder studenten. Studentenorganisaties waarschuwen dat hoge schulden oud-studenten lang minder geld kunnen laten overhouden en hun toekomstplannen kunnen beperken. DUO maakt op 7 oktober de rente voor 2027 bekend. Als die rente stijgt, kunnen sommige oud-studenten meer gaan betalen. Het kabinet werkt nog aan een maximale rente van 2,5 procent. De cijfers over 2025 en 2026 zijn voorlopig. Dit was Vandaag Helder. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.