Amerikaanse sancties tegen het Strafhof en opvangtekort in Ter Apel

Vandaag Helder. Nieuws in makkelijk Nederlands. Het is zaterdag, tien oktober. Dit is wat je vandaag moet weten. De Amerikaanse regering heeft sancties aangekondigd tegen het Internationaal Strafhof in Den Haag. De meeste maatregelen moeten in april 2027 ingaan. Tot die tijd kunnen banken, technologiebedrijven en andere dienstverleners voor het hof blijven werken. De Verenigde Staten erkennen het hof niet en vinden het onrechtmatig dat het Amerikanen en burgers van bondgenoten kan vervolgen. Volgens de NOS is het arrestatiebevel tegen de Israëlische premier Netanyahu de directe reden voor de uitbreiding van de sancties. Het hof vervolgt verdachten van genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven. Het ICC en de Raad voor de rechtspraak waarschuwen dat de maatregelen onderzoeken, rechtszaken en ander werk ernstig kunnen hinderen. Nederland heeft de Amerikaanse stap veroordeeld en noemt die een nieuwe escalatie. Het kabinet wil de komende zes maanden samen met andere landen die bij het hof zijn aangesloten naar een diplomatieke oplossing zoeken. Premier Jetten zegt dat Nederland en partnerlanden ook mogelijke Europese tegenmaatregelen en de gevolgen daarvan nog onderzoeken. De definitieve Amerikaanse regels zijn nog niet duidelijk. Daarom is ook nog onzeker wat de sancties in de praktijk betekenen. In de nacht van 8 op 9 oktober hebben twintig mensen buiten in de regen geslapen bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. Zij wilden asiel aanvragen. De opvang overdag, met maximaal honderdvijftig plaatsen, was vol. Volgens het Rode Kruis verbleven sommige mensen daar al tien dagen en konden zij zich niet wassen. Het Rode Kruis en VluchtelingenWerk zeggen dat de nachtopvang alleen beschikbaar was voor de honderdvijftig mensen uit de dagopvang. Ook speelden eerdere problemen met de veiligheid een rol. Nederland heeft al lange tijd te weinig opvangplaatsen. Asielprocedures duren lang en er zijn te weinig woningen voor mensen met een verblijfsvergunning. Daardoor komen er weinig plaatsen vrij in opvangcentra. Minister Van den Brink noemde de situatie Nederland onwaardig. De minister van Asiel gaat binnenkort bij gemeenten zoeken naar extra opvanglocaties. De hulporganisaties roepen gemeenten op om direct noodopvang te openen. Anders moeten er volgens hen mogelijk opnieuw mensen buiten slapen. Het is nog niet bekend hoeveel extra plaatsen er komen. Minister Hermans heeft namens het kabinet excuses aangeboden aan mensen die na Q-koorts lang ziek bleven. De excuses gaan over het gebrek aan goede maatschappelijke hulp na de epidemie. Ze gaan niet over wat de overheid tijdens de epidemie zelf deed. Tussen 2007 en 2010 raakten tienduizenden mensen besmet, vooral rond geitenhouderijen in Noord-Brabant en Limburg. Volgens de NOS zijn nog ongeveer tweeduizend mensen chronisch ziek. In 2027 stelt het kabinet één keer tweeënhalf miljoen euro beschikbaar voor patiënten die vastlopen bij bijvoorbeeld de zorg, het welzijn en het UWV. Verschillende organisaties helpen om dit geld aan persoonlijke hulp te besteden. Het is nog niet duidelijk hoeveel patiënten daarmee geholpen kunnen worden. Ook is er nog geen concreet plan voor betere samenwerking tussen de betrokken organisaties. Onafhankelijke onderzoekers vinden dat ook meer medisch onderzoek en een expertisecentrum nodig zijn, maar het kabinet heeft daarvoor geen grote nieuwe investering beloofd. Het kabinet heeft met spoed een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd. Het wil meer mogelijkheden om verdachte schepen tegen te houden die onder een valse vlag varen. Nu kan Nederland zulke schepen in de Nederlandse exclusieve economische zone niet goed aanhouden. Het gaat onder meer om oude tankers van de Russische schaduwvloot. Deze schepen vervoeren olie en omzeilen sancties. Volgens het kabinet zijn ze ook een risico voor de veiligheid op zee, het milieu, kabels en windparken. Als het parlement het voorstel goedkeurt, kunnen Nederlandse autoriteiten verdachte schepen laten uitwijken, controleren en vastleggen. De hoogste gevangenisstraf voor varen onder een valse vlag van het Koninkrijk stijgt dan naar vier jaar. De nieuwe regels gelden nog niet. Het is niet bekend of genoeg partijen in het parlement het voorstel steunen en wanneer de wet kan ingaan. Ook moet nog blijken of de wet juridisch en in de praktijk op zee werkt. Het kabinet heeft de Mantelzorgagenda voor 2027 tot 2030 gepresenteerd en naar de Tweede Kamer gestuurd. Ruim vijf en een half miljoen Nederlanders geven mantelzorg. Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau zijn er meer mantelzorgers dan eerder, en zijn ook meer van hen ernstig overbelast. Veel mensen combineren deze zorg met werk, onderwijs en andere taken. Vanaf 2027 krijgen gemeenten daarom elk jaar 25 miljoen euro extra voor hulp aan mantelzorgers en vervangende zorg. Ook richten het kabinet en de VNG een team op dat gemeenten gaat helpen. Volgens het kabinet kunnen betere vervangende zorg en flexibelere regels voor werk of studie overbelasting helpen voorkomen. Een apart verlof voor mantelzorg is nog een mogelijkheid. Over de vorm, duur, vergoeding en betaling is nog niets besloten. De minister van Sociale Zaken informeert de Tweede Kamer op 30 juni 2027 over de mogelijkheden. Ook voor andere delen van de agenda ontbreken nog concrete plannen en meetbare doelen. FNV en CNV hebben voor woensdag 14 oktober een landelijke staking in het streekvervoer aangekondigd. Bijna dertienduizend werknemers leggen volgens de vakbonden 24 uur lang het werk neer. Daardoor moeten reizigers in grote delen van Nederland rekening houden met streekbussen en ander regionaal vervoer die niet rijden. Het openbaar vervoer in Amsterdam, Den Haag en een deel van Rotterdam doet niet mee, omdat daar een andere cao geldt. De gesprekken over een nieuwe cao zijn na acht rondes vastgelopen. De bonden willen onder meer negen en een half procent meer loon over twee jaar, sneller vaste contracten en betere regels voor oudere werknemers. Als er geen akkoord komt, willen zij tot Kerstmis iedere week een nieuwe actiedag houden. Die dagen worden pas kort van tevoren bekendgemaakt. Het is nog niet duidelijk hoeveel ritten op 14 oktober echt uitvallen en of er een noodregeling komt. Nieuwe gesprekken kunnen nog invloed hebben op de staking en mogelijke latere acties. Dit was Vandaag Helder. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.