Cyberincident bij Albert Heijn en EU-reactie op sancties tegen ICC
Vandaag hoor je vijf belangrijke nieuwsverhalen uit Nederland. In deze aflevering: cyberincident bij Albert Heijn, EU-reactie op sancties tegen ICC en einde van de 13-wekenecho.
Ahold Delhaize maakte maandag bekend dat het bedrijf systemen uit voorzorg had uitgezet vanwege een beveiligingsprobleem. Later op de dag werd duidelijk dat het werk in meerdere distributiecentra stillag. De bezorging was uitgevallen en sommige winkels kregen lege schappen.
EU-reactie op sancties tegen ICC
De ministers van Buitenlandse Zaken van de EU besloten maandag om eerst diplomatie te gebruiken. Zo willen ze proberen de Verenigde Staten de sancties tegen het Internationaal Strafhof te laten intrekken. Nederland steunt deze aanpak. Het land wil harde Europese maatregelen voorlopig alleen als mogelijke optie bewaren.
Einde van de 13-wekenecho
Minister Hermans van Volksgezondheid heeft de Tweede Kamer gemeld dat het landelijke onderzoek naar de 13-wekenecho na 2027 stopt. De echo wordt geen vast onderdeel van de onderzoeken tijdens de zwangerschap. De minister volgt daarmee de belangrijkste conclusie van de Gezondheidsraad. Ook komt er geen nieuw onderzoek met een aangepast protocol.
Voorbereiding op noodsituaties
De NCTV begon maandag met een nieuwe fase van de landelijke campagne Denk vooruit. De campagne gaat nu niet alleen over noodvoorraden, maar ook over praktische afspraken. Bijvoorbeeld over de opvang van kinderen, hulp aan kwetsbare buren, contant geld en contact zonder stroom of internet.
Wettelijke basis voor Werkcentra
Het kabinet heeft maandag een wetsvoorstel ingediend om in iedere arbeidsmarktregio een Werkcentrum een wettelijke basis te geven. De centra moeten één makkelijk bereikbare plek bieden voor hulp bij werk, omscholing en vragen over personeel.
Volledig transcript
Vandaag Helder.
Nieuws in makkelijk Nederlands.
Het is dinsdag, dertien oktober.
Dit is wat je vandaag moet weten.
Ahold Delhaize heeft maandag uit voorzorg systemen uitgezet vanwege een beveiligingsprobleem. Daardoor waren de website, app en klantenservice van Albert Heijn niet beschikbaar. Klanten konden niet online bestellen en boodschappen werden niet bezorgd. Ook lag het werk in meerdere distributiecentra stil. Winkels kregen daardoor minder producten en op sommige plaatsen waren schappen leeg. Albert Heijn verwacht dat vooral verse producten de komende dagen niet in elke winkel even goed beschikbaar zijn. Jumbo en Picnic maakten ruimte voor meer bestellingen door de extra vraag. Ahold Delhaize onderzoekt het incident en werkt aan een veilig herstel van de systemen. De oorzaak is nog niet bekend. Ook is onduidelijk of aanvallers toegang kregen tot systemen, gegevens of persoonsgegevens, en wanneer alle diensten en distributiecentra weer normaal werken.
De ministers van Buitenlandse Zaken van de EU hebben maandag besloten om eerst met de Verenigde Staten te praten over de sancties tegen het Internationaal Strafhof. Nederland steunt deze diplomatieke aanpak. De Verenigde Staten kondigden de sancties op 9 oktober aan tegen het hof als organisatie. Eerder waren er al sancties tegen rechters en aanklagers van het hof. Nederland is het gastland van het Strafhof, dat in Den Haag is gevestigd. De Amerikaanse sancties gaan pas over zes maanden in. Tot die tijd kunnen belangrijke diensten voor het hof doorgaan. Als het overleg geen resultaat heeft, kan de EU alsnog een blokkeringsverordening of een andere harde maatregel gebruiken. België wil sneller en harder reageren. Het Strafhof en Europese ministers waarschuwen dat de sancties het werk van het hof, zijn medewerkers en bedrijven die diensten leveren ernstig kunnen hinderen. Hoe groot de gevolgen worden, hangt af van de uitvoering van de sancties. Ook is niet duidelijk of de Verenigde Staten de sancties na het overleg zullen intrekken.
Minister Hermans van Volksgezondheid heeft de Tweede Kamer gemeld dat het landelijke onderzoek naar de dertienwekenecho na 2027 stopt. Vanaf 1 januari 2028 wordt deze echo geen vast onderdeel van de onderzoeken tijdens de zwangerschap. Ook komt er geen nieuw landelijk onderzoek met een aangepast protocol. De minister volgt hiermee het advies van de Gezondheidsraad. Volgens de raad zijn de voordelen bij de huidige kwaliteit van de test niet groter dan de nadelen. Soms worden zwangeren onterecht doorgestuurd en soms worden afwijkingen gemist. De dertienwekenecho wordt sinds 2021 aangeboden binnen de IMITAS-studie en blijft daar tot 1 januari 2028 beschikbaar. Daarna blijft de twintigwekenecho normaal gesproken het vaste onderzoek met een echo naar de bouw van het kind. Het ministerie laat ook andere onderzoeken tijdens de zwangerschap bekijken, waaronder de NIPT en de twintigwekenecho. Het is nog niet bekend welke verbeteringen daarvan worden ingevoerd. Bij belangrijke nieuwe wetenschappelijke resultaten kan de Gezondheidsraad opnieuw om advies worden gevraagd. De Tweede Kamer heeft het besluit nog niet inhoudelijk besproken.
De NCTV is maandag begonnen met een nieuwe fase van de landelijke campagne Denk vooruit. De campagne gaat nu niet alleen over een noodpakket, maar ook over een noodplan en afspraken met mensen in de omgeving. Huishoudens krijgen bijvoorbeeld advies over de opvang van kinderen, hulp aan kwetsbare buren, contant geld en contact zonder stroom of internet. De campagne begon in 2025 en helpt inwoners zich voor te bereiden op 72 uur zonder dagelijkse voorzieningen, bijvoorbeeld tijdens een lange storing, extreem weer of een andere noodsituatie. Volgens een nieuwe barometer van de NCTV maakt ruim de helft van de Nederlanders zich zorgen over het uitvallen van stroom, water of internet. Ruim vier op de tien mensen hebben al iets gedaan om zich 72 uur zelf te kunnen redden. Campagneteams bezoeken deze week tientallen gemeenten om met inwoners te praten. De campagne is ook te zien en te horen in de openbare ruimte, op radio en televisie, sociale media en andere digitale kanalen. De NCTV verwacht dat een betere voorbereiding de druk op hulpdiensten tijdens een crisis kan verlagen, maar het effect van de nieuwe campagne is nog niet gemeten.
Het kabinet heeft maandag een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd over regionale Werkcentra. Die moeten één makkelijk bereikbare plek worden voor hulp bij werk, omscholing en personeel. Gemeenten, UWV, werkgevers, vakbonden, onderwijsinstellingen en SBB gaan daar hun diensten samen aanbieden. In alle 35 arbeidsmarktregio's zijn al diensten onder de naam Werkcentrum, maar de samenwerking, taken en financiering zijn nog niet helemaal in de wet geregeld. Volgens vakblad Gemeente punt nu is jaarlijks 9,5 miljoen euro beschikbaar voor de basis en het personeel van de centra. Als het parlement instemt, komen ook het delen van gegevens en de vaste financiering in de wet. Het kabinet verwacht dat mensen daardoor sneller werk of een opleiding vinden en dat vacatures in sectoren met personeelstekorten sneller worden gevuld. Het is nog niet bewezen dat dit echt gebeurt. Het is ook nog niet bekend wanneer de Tweede en Eerste Kamer stemmen. Tijdens de behandeling kan het voorstel nog veranderen.
Dit was Vandaag Helder. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.