Vandaag hoor je zes belangrijke nieuwsverhalen uit Nederland. In deze aflevering: Militaire transportroutes, Nieuwe terugkeerwet en Wachtlijsten bij Veilig Thuis.
De Algemene Rekenkamer publiceerde op 13 oktober een onderzoek. Daaruit blijkt dat Nederlandse wegen en spoorwegen op veel plaatsen niet geschikt zijn voor grote militaire transporten. Alles aanpassen kost naar schatting ongeveer 9,5 miljard euro. Ongeveer 5 miljard euro daarvan is specifiek nodig door militaire eisen.
Nieuwe terugkeerwet
De Eerste Kamer heeft op 13 oktober de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring aangenomen. Na de invoering verdwijnen de door de rechter opgelegde dwangsommen in vreemdelingenzaken. Ook komen er meer mogelijkheden om mensen ongewenst te verklaren en hun vertrek af te dwingen.
Wachtlijsten bij Veilig Thuis
De 25 organisaties van Veilig Thuis waarschuwden samen voor ernstige problemen. Ze vroegen het kabinet en de Tweede Kamer om 70 miljoen euro voor de komende drie jaar. Later op 13 oktober bleek uit onderzoek van de NOS dat meerdere grote partijen eerst duidelijkheid willen over de oorzaken en de organisatie. Pas daarna willen ze extra geld toezeggen.
Cyberincident bij Albert Heijn
Albert Heijn maakte bekend dat sommige systemen voorzichtig opnieuw worden opgestart. Ook werken meerdere distributiecentra weer. Online bestellen en bezorgen bleven onmogelijk en winkels hadden nog lege schappen. Volgens het bedrijf waren er nog geen aanwijzingen dat gegevens van klanten of medewerkers bij het incident betrokken waren.
Hogere groeiverwachting van IMF
Het IMF publiceerde op 13 oktober een nieuwe schatting. Daarin groeit de Nederlandse economie in 2026 naar verwachting met 1,5 procent. Dat is een half procentpunt meer dan eerder verwacht. Voor 2027 verwacht het IMF een groei van 1,3 procent.
Handhaving verbod op couperen
Het College van Beroep voor het bedrijfsleven deed op 13 oktober uitspraak. Volgens de rechter heeft de staatssecretaris niet goed genoeg uitgelegd waarom handhaving van het verbod op het regelmatig couperen van staarten van biggen niet mogelijk zou zijn. De staatssecretaris moet de situatie bij drie varkensbedrijven opnieuw beoordelen.
Volledig transcript
Vandaag Helder.
Nieuws in makkelijk Nederlands.
Het is woensdag, veertien oktober.
Dit is wat je vandaag moet weten.
De Algemene Rekenkamer heeft op 13 oktober een onderzoek gepubliceerd. Daaruit blijkt dat wegen en spoorwegen in Nederland op veel plaatsen niet geschikt zijn voor grote militaire transporten. Sommige routes zijn niet sterk, breed of hoog genoeg voor zeer grote militaire voertuigen. Normale militaire transporten bereiken volgens de Rekenkamer meestal wel hun bestemming. Nederland is door zijn havens aan de Noordzee een belangrijk doorvoerland voor materiaal van de NAVO. De militaire routes zijn in 2023 binnen de Europese Unie vastgelegd, maar de precieze ligging is geheim. Delen van deze routes voldoen niet aan de technische eisen door oude infrastructuur, te weinig onderhoud en te weinig geld. Volgens de Rekenkamer kunnen grote militaire transporten in een oorlog het verkeer van personen en goederen ernstig hinderen. Alle wegen en spoorwegen aanpassen kost naar schatting ongeveer 9,5 miljard euro. Ongeveer 5 miljard euro daarvan is specifiek nodig voor militaire eisen, maar de Rekenkamer zegt dat de precieze kosten onzeker zijn. Het kabinet maakt op 16 oktober bekend welke bruggen en wegen als eerste onderhoud nodig hebben of vervangen moeten worden. Minister Karremans geeft de Tweede Kamer meer informatie zodra de Europese eisen en de kosten voldoende duidelijk zijn.
De Eerste Kamer heeft op 13 oktober de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring aangenomen. De Tweede Kamer had de wet al aangenomen. De wet geeft nieuwe regels voor het vasthouden van vreemdelingen. Ook krijgt de overheid meer mogelijkheden om mensen te laten meewerken aan hun vertrek. Na de invoering hoeft de IND geen dwangsommen meer te betalen als besluiten in vreemdelingenzaken te laat komen. Volgens de NOS betaalde de IND hieraan in de eerste helft van 2026 al bijna 100 miljoen euro. Tegenstanders vrezen dat de IND daardoor minder financiële druk voelt om op tijd te beslissen. Ook kunnen meer vreemdelingen die door misdaad ernstige overlast veroorzaken, ongewenst worden verklaard en verplicht worden te vertrekken. Deze twee maatregelen stonden eerder in een andere wet, die niet werd aangenomen. Het kabinet voegde ze daarna toe aan deze wet. De wet wordt stap voor stap ingevoerd. De volledige planning is nog niet bekend. Ook is nog onduidelijk wat de wet betekent voor de tijd die de IND nodig heeft om besluiten te nemen.
De 25 organisaties van Veilig Thuis hebben gewaarschuwd voor ernstige problemen en vragen het kabinet en de Tweede Kamer om 70 miljoen euro voor de komende drie jaar. Veilig Thuis helpt bij meldingen en vragen over huiselijk geweld en kindermishandeling. Volgens de wet moeten meldingen binnen vijf werkdagen worden behandeld, maar volgens Veilig Thuis en de NOS duurt dit gemiddeld ongeveer twee maanden. In sommige gevallen is de wachttijd langer dan een half jaar. De organisaties kunnen daarom niet meer garanderen dat alle signalen van onveiligheid op tijd worden behandeld. Acute meldingen behandelen ze wel direct. Volgens Veilig Thuis komen er steeds meer en moeilijkere meldingen, zijn er te weinig medewerkers en zijn er ook wachtlijsten bij andere organisaties. Onafhankelijk onderzoek heeft deze uitleg nog niet bevestigd. Meerdere grote partijen in de Tweede Kamer willen daarom eerst onderzoek naar de oorzaken en de organisatie. Pas daarna willen ze besluiten over extra geld. De Tweede Kamer bespreekt op 14 oktober de begroting voor de zorg. Minister Sterk heeft aangekondigd met wethouders, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en Veilig Thuis over maatregelen te gaan praten. Het is onbekend hoeveel meldingen door de vertraging tot extra schade hebben geleid.
Albert Heijn is op 13 oktober voorzichtig begonnen met het opnieuw opstarten van sommige systemen. Ook werkten meerdere distributiecentra weer. Online bestellen en bezorgen was nog niet mogelijk. De winkels en kassa’s bleven open, maar er waren tekorten, vooral aan verse producten. Daardoor was het bij andere supermarkten drukker. Albert Heijn, Etos en Gall en Gall hebben sinds zondagmiddag 11 oktober last van een cybersecurity-incident. Voor de veiligheid zette het bedrijf digitale en logistieke systemen uit. Daardoor stopten distributiecentra en werden bestellingen geannuleerd. Het soort aanval, de herkomst en de daders zijn nog niet bekend. Volgens bronnen van de NOS was er verdacht aanvalsverkeer via buitenlandse servers. Het bedrijf herstelt de systemen en de levering stap voor stap, met hulp van experts. Tot alles weer werkt, kan het aanbod per winkel en product verschillen. Klanten kunnen later een vergoeding krijgen voor betaalde bestellingen en gemiste voordelen. Er zijn nu geen aanwijzingen dat gegevens van klanten of medewerkers zijn gestolen, maar het onderzoek loopt nog.
Het IMF heeft op 13 oktober een nieuwe schatting voor de Nederlandse economie gepubliceerd. Het verwacht een groei van 1,5 procent in 2026. Dat is een half procentpunt meer dan in de vorige schatting. Voor 2027 verwacht het IMF een groei van 1,3 procent. Volgens het IMF komt de betere verwachting onder meer door herstel van de Duitse economie en wereldwijde investeringen in technologie. Dit zijn mogelijke verklaringen binnen de schatting en geen bewezen oorzaken. Het Centraal Planbureau verwacht volgens de NOS een groei van 1,4 procent in 2026 en 1,2 procent in 2027. De percentages blijven voorspellingen. Politieke ontwikkelingen, energieprijzen, handelsbeleid en investeringen in Nederland kunnen ervoor zorgen dat de economie anders groeit.
Het College van Beroep voor het bedrijfsleven heeft op 13 oktober besloten dat de staatssecretaris opnieuw moet kijken naar drie varkensbedrijven. De staatssecretaris had niet goed genoeg uitgelegd waarom controle op het couperen van staarten van biggen niet mogelijk was. Dat couperen is verboden. Alleen onder bepaalde voorwaarden is een uitzondering mogelijk, bijvoorbeeld als andere varkens gewond zijn geraakt en maatregelen tegen staartbijten niet hebben gewerkt. Dierenorganisatie Varkens in Nood had gevraagd om bij de drie bedrijven te handhaven en ging in beroep toen dat verzoek werd afgewezen. Volgens de rechter zijn de regels duidelijk genoeg om mogelijke overtredingen te beoordelen. De rechter heeft niet vastgesteld dat de bedrijven de regels echt hebben overtreden. De staatssecretaris moet daar binnen zes maanden nieuwe besluiten over nemen. Als de bedrijven niet aan de voorwaarden voldoen, kan hij maatregelen nemen. De uitspraak is definitief en kan leiden tot strengere controles in de hele varkenssector, maar het is nog niet duidelijk of en wanneer dat gebeurt.
Dit was Vandaag Helder. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.