Onzekere steun voor Belastingplan en nieuwe plannen tegen stikstof
Vandaag hoor je 6 belangrijke nieuwsverhalen uit Nederland. In deze aflevering: onzekere steun voor Belastingplan, nieuwe plannen tegen stikstof en vertraging bij borstkankerscreening.
Op 3 november stuurde het kabinet aanpassingen van het Belastingplan 2027 en de plannen voor box 3 naar de Kamer. ChristenUnie en 50Plus reageerden positief. Maar meerdere andere oppositiepartijen willen verder onderhandelen of kunnen het huidige pakket niet steunen.
Nieuwe plannen tegen stikstof
Het kabinet stuurde een wetsvoorstel met doelen voor de uitstoot per sector naar de Tweede Kamer. Ook stelde het kabinet de eerste versie van het programma Landbouw, Natuur en Stikstof vast. Provincies mogen eigen plannen maken voor zones rond kwetsbare natuur. Daarnaast wil het kabinet de rekenkundige ondergrens onder bepaalde voorwaarden op 1 juli 2027 invoeren.
Vertraging bij borstkankerscreening
Nieuwe cijfers van het RIVM laten zien dat in 2025 bijna 1,2 miljoen uitnodigingen voor borstkankerscreening zijn verstuurd. Dat is ongeveer 6 procent minder dan een jaar eerder. Volgens de minister is er door het personeelstekort voorlopig geen uitzicht op herstel van de capaciteit.
Steun voor hoge stroomkosten
Het kabinet maakte bekend dat de industrie in 2027 150 miljoen euro extra compensatie krijgt voor hoge elektriciteitskosten. Bedrijven moeten een deel van het geld gebruiken om duurzamer te worden. Vanaf 2028 komen grotere bedragen beschikbaar.
Gezondheidsrisico's van nachtwerk
De Arbeidsinspectie publiceerde een onderzoek bij 285 werkgevers. Daaruit blijkt dat werkgevers de gezondheidsrisico's van nachtwerk vaak niet goed genoeg beperken. Bij bijna twee derde van de 92 bedrijven die speciaal zijn geïnspecteerd, nam de inspectie maatregelen.
Vertrouwen van boeren in overheid
De Nationale ombudsman schrijft in een nieuw rapport dat de overheid boeren niet genoeg betrouwbaarheid, leiding en duidelijkheid heeft geboden. Hij adviseert de overheid om fouten te erkennen, doelen voor de lange termijn vast te houden en de praktische kennis van boeren beter te gebruiken.
Volledig transcript
Vandaag Helder.
Nieuws in makkelijk Nederlands.
Het is woensdag, vier november.
Dit is wat je vandaag moet weten.
Het kabinet heeft op 3 november de belastingplannen voor 2027 aangepast. Het schrapt de vrijheidsbijdrage voor 2027 en houdt de aftrek voor specifieke zorgkosten in stand. Daarmee probeert het minderheidskabinet genoeg steun van oppositiepartijen te krijgen. ChristenUnie en 50Plus reageerden positief. JA21, BBB, SGP, PRO en Volt hebben nog geen steun beloofd. De onderhandelingen zijn ook moeilijker door een negatief advies van de Raad van State over de snelle hervorming van box 3. De Tweede Kamer begint op 4 november om half vier 's middags met de openbare behandeling. De stemming is gepland voor 12 november. Het is nog onzeker of het plan daarna een meerderheid krijgt in zowel de Tweede als de Eerste Kamer.
Het kabinet heeft een wetsvoorstel over stikstof naar de Tweede Kamer gestuurd. Daarin staan doelen voor de uitstoot van de landbouw, industrie en het verkeer. Deze doelen vervangen de huidige wettelijke stikstofdoelen. Ook is er een eerste versie van het programma Landbouw, Natuur en Stikstof. Rond kwetsbare natuur komen zones met aparte maatregelen. Provincies mogen daarvoor tot september 2028 eigen plannen maken. Zonder een passend plan gelden de regels van het Rijk. De precieze plaats en grootte van de zones worden later vastgesteld. Volgens het kabinet is meer dan 9 miljard euro beschikbaar om boeren in deze zones te helpen. De gevolgen voor ieder boerenbedrijf hangen af van de grenzen en de precieze invulling. Het kabinet wil op 1 juli 2027 ook een rekenkundige ondergrens invoeren. Die kan het volgens het kabinet makkelijker maken om vergunningen te geven, bijvoorbeeld voor woningbouw en PAS-melders. Maar het is nog niet zeker of deze ondergrens juridisch geldig is. Eerst moeten de doelen, maatregelen en regels voor het beheer op tijd in de wet staan. Begin 2028 wordt voor het eerst gemeten hoeveel vooruitgang er is richting de doelen voor 2035. Het is nog onduidelijk of de maatregelen de uitstoot genoeg verlagen en de natuur genoeg herstellen.
In 2025 zijn bijna 1,2 miljoen uitnodigingen voor onderzoek naar borstkanker verstuurd. Dat is ongeveer 6 procent minder dan een jaar eerder. Ook daalde het aantal deelnemers, van achthonderdtweeëntachtigduizend zeshonderddrieënveertig in 2024 naar achthonderdachttienduizend zevenhonderdtweeënzeventig in 2025. Door een tekort aan personeel kunnen minder vrouwen meedoen aan het bevolkingsonderzoek. Gemiddeld zat er ongeveer 28 maanden tussen twee uitnodigingen, terwijl het uitgangspunt twee jaar is. De vertraging begon tijdens de coronapandemie en is nog niet opgelost. Volgens de minister is er voorlopig geen uitzicht op herstel. Als vrouwen later worden onderzocht, kan borstkanker ook later worden ontdekt. Eerdere schattingen wijzen erop dat de blijvende achterstand later kan leiden tot tientallen extra sterfgevallen per jaar. Het RIVM zegt niet wanneer vrouwen weer volgens de normale planning worden uitgenodigd.
Het kabinet heeft voor 2027 150 miljoen euro extra gereserveerd om de industrie te helpen met hoge elektriciteitskosten. Nederlandse industriële bedrijven betalen volgens het kabinet meer voor elektriciteit en het stroomnet dan bedrijven in België, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Daardoor kunnen bedrijven die veel energie gebruiken moeilijker concurreren en duurzamer worden. Vanaf 2028 is 345 miljoen euro beschikbaar. Vanaf 2029 gaat het elk jaar om 495 miljoen euro, voorlopig tot 2035. Bedrijven moeten minstens de helft van hun compensatie gebruiken om duurzamer te worden. Het kabinet werkt de regeling nog verder uit. Het is daarom nog niet precies duidelijk welke bedrijven geld krijgen en aan welke voorwaarden zij moeten voldoen. In het voorjaar beslist het kabinet hoe het geld vanaf 2028 wordt besteed. Ook blijft Nederland in Brussel vragen om ruimere Europese regels voor staatssteun. Het is nog onzeker of die regels veranderen en in hoeverre de steun voorkomt dat bedrijven vertrekken of minder gaan produceren.
De Arbeidsinspectie heeft onderzoek gedaan bij 285 werkgevers. Daaruit blijkt dat zij de gezondheidsrisico's van nachtwerk vaak niet genoeg beperken. Bij 58 van de 92 bedrijven die speciaal zijn geïnspecteerd, nam de inspectie maatregelen. Deze bedrijven hielden zich niet goed aan de regels voor veilig en gezond werken, de regels voor werktijden of aan beide. Bij 54 procent stond nachtwerk niet apart in het overzicht van risico's op het werk. Bij 69 procent waren er geen concrete maatregelen tegen die risico's. Ongeveer 1,2 miljoen mensen in Nederland werken soms of regelmatig 's nachts. Nachtwerk verhoogt het risico op onder meer slaapproblemen, hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Daarom adviseerde de Gezondheidsraad al in 2017 om nachtwerk waar mogelijk te beperken. De onderzochte werkgevers vormen geen goede afspiegeling van alle Nederlandse bedrijven met nachtwerk. De Arbeidsinspectie zegt dat eenvoudigere of strengere regels mogelijk kunnen helpen, maar er is nog geen concreet wetsvoorstel aangekondigd.
De Nationale ombudsman schrijft in een nieuw rapport dat de overheid boeren te weinig zekerheid, leiding en duidelijkheid heeft gegeven. Boeren kregen de afgelopen tien jaar te maken met veranderende regels voor onder meer stikstof, mest, natuur, water en dierenwelzijn. Volgens de ombudsman zorgden tegenstrijdig beleid, onduidelijke besluiten en slechte communicatie voor onzekerheid en wantrouwen. De overheid moet daarom fouten erkennen, lange tijd dezelfde doelen volgen, beter samenwerken en de praktische kennis van boeren beter gebruiken. Zonder duidelijk beleid kunnen boeren investeringen in vernieuwing en duurzaamheid blijven uitstellen. Ook kunnen spanningen binnen boerengezinnen blijven bestaan. Het onderzoek begon in 2025 en gaat vooral over ervaringen. Het is onder meer gebaseerd op gesprekken met 32 boeren. Hun verhalen zijn niet apart op feiten gecontroleerd. De gesprekken waren vóór de presentatie van het huidige stikstofpakket. Daarom beoordeelt het rapport die nieuwe aanpak niet. In de onderzochte periode had het kabinet nog niet officieel op de aanbevelingen gereageerd.
Dit was Vandaag Helder. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.