Steun voor het belastingplan en groeiende digitale dreiging
Vandaag hoor je 6 belangrijke nieuwsverhalen uit Nederland. In deze aflevering: steun voor het belastingplan, groeiende digitale dreiging en nieuwe landelijke koers voor AI.
Bronnen bij de oppositie meldden vrijdag dat de gesprekken met de coalitie nog vooral bedoeld waren om de mogelijkheden te bekijken. Er was nog geen akkoord over de inhoud. Premier Jetten zei dat een meerderheid in de Tweede Kamer dichtbij is. Maar hij erkende dat er in de Eerste Kamer nog niet genoeg steun is.
Groeiende digitale dreiging
De NCTV publiceerde het Cybersecuritybeeld Nederland 2026. Volgens het rapport groeit de digitale weerbaarheid van Nederlandse organisaties niet snel genoeg mee met de dreiging van overheden en criminelen. Tegelijk presenteerde het kabinet een actieprogramma om de overheid en bedrijven digitaal sterker te maken.
Nieuwe landelijke koers voor AI
De ministerraad stemde in met de kabinetsvisie ‘Kiezen voor AI voor iedereen’. Het kabinet wil dat Nederlandse bedrijven en overheden AI sneller en verantwoord gaan gebruiken. Ook wil het kabinet toegang houden tot geavanceerde technologie en minder afhankelijk zijn van één land of leverancier.
Regels voor arbeidsmigranten
Het kabinet begon vrijdag een consultatie over strengere voorwaarden voor werknemers van buiten de EU die via een ander EU-land naar Nederland worden gedetacheerd. Zij moeten vooraf drie maanden hebben gewerkt in het land dat hen naar Nederland stuurt. Ook moet hun verblijfsrecht daar lang genoeg geldig blijven, zodat ze na hun werk in Nederland kunnen terugkeren.
Fusie van AkzoNobel en Axalta
De Europese Commissie gaf vrijdag onder voorwaarden toestemming voor de fusie van AkzoNobel en Axalta. De Commissie had zorgen over de concurrentie. Daarom moet AkzoNobel zijn Europese afdeling voor autospuitlakken aan een geschikte koper verkopen.
Knot kandidaat voor de ECB
Na het sluiten van de kandidaatstelling waren alleen de Nederlander Klaas Knot en de Spanjaard Pablo Hernández de Cos voorgedragen. Er zijn dus nog twee kandidaten. Beiden waren eerder president van de centrale bank van hun land.
Volledig transcript
Vandaag Helder.
Nieuws in makkelijk Nederlands.
Het is zaterdag, zeven november.
Dit is wat je vandaag moet weten.
De coalitie en de oppositie hebben op 6 november geen akkoord bereikt over het Belastingplan 2027. Volgens bronnen bij de oppositie waren de gesprekken vooral bedoeld om te kijken wat mogelijk is. Premier Jetten zegt dat een meerderheid in de Tweede Kamer dichtbij is. Het minderheidskabinet heeft daar waarschijnlijk genoeg steun met ChristenUnie, 50PLUS en Groep Markuszower. In de Eerste Kamer is er nog niet genoeg steun. Het is onduidelijk welke extra afspraken de partijen nog kunnen maken. De Tweede Kamer behandelt het plan verder op 10 november en stemt op 12 november over het plan en voorgestelde wijzigingen. Daardoor kan de verdeling van de stemmen nog veranderen. Als de Tweede Kamer instemt, behandelt de Eerste Kamer daarna het pakket. Volgens Jetten loopt de overheid de komende jaren ongeveer 9 miljard euro aan inkomsten mis als het plan wordt afgewezen. Dat kan gevolgen hebben voor defensie, onderwijs en zorg.
De NCTV heeft het Cybersecuritybeeld Nederland 2026 gepubliceerd. Volgens het rapport worden Nederlandse organisaties digitaal niet snel genoeg sterker, terwijl de dreiging van buitenlandse overheden en cybercriminelen groeit. Zij gebruiken aantoonbaar AI en kunnen daarmee sneller zwakke plekken vinden en misbruiken. Veel organisaties nemen volgens de NCTV te weinig basismaatregelen. Zo installeren ze updates niet snel genoeg, maken ze onvoldoende back-ups en controleren ze hun systemen niet voortdurend. Daardoor is er meer kans op spionage, diefstal van gegevens, sabotage en het uitvallen van digitale processen. De NCTV noemt het verschil tussen de dreiging en de digitale weerbaarheid een ernstig risico voor de nationale veiligheid. Het kabinet heeft daarom een actieprogramma vastgesteld. De overheid en bedrijven gaan nauwer samenwerken en het midden- en kleinbedrijf krijgt hulp. Ook wil de overheid digitale controles opzetten om zwakke plekken bij organisaties te zoeken. Het is nog niet bekend wanneer die controles beginnen en hoe ze precies worden uitgevoerd. Organisaties die onder de nieuwe Cyberbeveiligingswet vallen, moeten cyberrisico’s beheersen. Hun bestuurders worden daarvoor verantwoordelijk.
De ministerraad heeft ingestemd met de kabinetsvisie Kiezen voor AI voor iedereen. Het kabinet wil dat Nederlandse bedrijven en overheden kunstmatige intelligentie sneller en verantwoord gebruiken. Ook wil het toegang houden tot geavanceerde technologie en minder afhankelijk zijn van één land of leverancier. AI ontwikkelt zich wereldwijd snel, terwijl veel geavanceerde modellen en rekenkracht van Amerikaanse en Chinese bedrijven komen. Volledige onafhankelijkheid is volgens het kabinet niet realistisch. Daarom kiest het voor Europese samenwerking en wil het de afhankelijkheid over meerdere partijen verdelen. Breder gebruik van AI kan volgens het kabinet de productiviteit, publieke dienstverlening en innovatie verbeteren, maar brengt ook risico’s mee voor grondrechten, informatie en digitale veiligheid. Voor veel plannen zijn nog geen concrete budgetten, planningen en meetbare doelen. Het kabinet werkt de plannen voor Nederlandse rekenkracht verder uit. Extra datacenters kunnen meer ruimte, elektriciteit en water vragen, maar hoeveel precies is nog niet duidelijk. De Tweede Kamer krijgt in december 2026 advies over een mogelijk Nederlands instituut voor AI-veiligheid. Een besluit over de oprichting is nog niet genomen. Burgers kunnen in 2027 en 2028 meepraten over de kansen en grenzen van AI.
Het kabinet is vrijdag begonnen met een consultatie over strengere regels voor werknemers van buiten de EU. Het gaat om mensen die via een ander EU-land tijdelijk in Nederland werken. Volgens het voorstel moeten zij eerst minstens drie maanden hebben gewerkt in het EU-land dat hen naar Nederland stuurt. Ook moet hun recht om daar te verblijven lang genoeg geldig blijven, zodat zij na hun werk in Nederland kunnen terugkeren. Volgens minister Vijlbrief wordt deze Europese route steeds vaker gebruikt om de strengere Nederlandse regels te omzeilen. Het geregistreerde aantal werknemers dat zo in Nederland werkte, steeg van 18.000 in 2021 naar ruim 29.000 in 2025. Het werkelijke aantal kan hoger zijn. Het kabinet verwacht dat de nieuwe voorwaarden helpen tegen schijnconstructies en misbruik van de regels. Mensen en organisaties kunnen tot 4 december reageren. De Tweede Kamer bespreekt het plan op 12 november. De regels zijn nog niet definitief en kunnen na de consultatie veranderen. Ook is nog onzeker of de regel van drie maanden goed kan worden gecontroleerd. Het kabinet wil de regels op 1 juli 2027 laten ingaan.
De Europese Commissie heeft vrijdag onder voorwaarden toestemming gegeven voor de fusie van AkzoNobel en Axalta. AkzoNobel moet eerst zijn Europese activiteiten voor autospuitlakken verkopen. De Commissie was bang dat er door de fusie veel minder concurrentie zou komen op de markt voor lakken voor autoreparaties. Zij verwacht dat de verkoop zorgt voor genoeg concurrentie en keuze. AkzoNobel zoekt nog een koper. De Europese Commissie moet die koper apart goedkeuren. Het Nederlandse AkzoNobel en het Amerikaanse Axalta maakten in 2025 hun plan om te fuseren bekend. De bedrijven verwachten de fusie begin 2027 af te ronden, maar ook andere toezichthouders moeten nog toestemming geven. De gevolgen voor vestigingen, productie en banen in Nederland zijn nog niet bekend.
Na het sluiten van de kandidaatstelling zijn er nog twee kandidaten voor het presidentschap van de Europese Centrale Bank: de Nederlander Klaas Knot en de Spanjaard Pablo Hernández de Cos. Beiden waren president van de centrale bank van hun land. Knot was van 2011 tot 2025 president van De Nederlandsche Bank en zat ook in het bestuur van de ECB. Nederland heeft hem voorgedragen als opvolger van Christine Lagarde, die eerder stopt. De president van de ECB bepaalt mede het beleid voor de rente, inflatie en financiële stabiliteit. Dat beleid heeft gevolgen voor huishoudens, bedrijven en overheden in de eurozone. De Eurogroep bespreekt en vergelijkt de kandidaten op 9 november. De eurolanden kiezen naar verwachting in december een opvolger, maar de precieze datum staat nog niet officieel vast. De gekozen kandidaat moet steun krijgen van een gekwalificeerde meerderheid van de eurolanden. Het is niet volledig openbaar welke kandidaat elk land liever heeft.
Dit was Vandaag Helder. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.